Wat is clicker training?

Clickertraining is een populaire term voor de training- en leermethode die gebaseerd is op we weten over leergedrag van organismen.

Research laat zien dat elk wezen - hond, kat, dolfijn, papegaai, vis, paard, lama of mens - makkelijker leert en gedrag herhaalt dat het gevolg is van dingen die ze graag willen en leuk vinden. Clickertrainers voorzien hun hond van die zaken die het graag wil hebben in ruil voor gedrag dat de trainer graag wil zien.

We noemen deze zaken beloningen en het proces het belonen. Clickertraining is een positieve, op beloningen gebaseerde manier van trainen.

Waarom is clickertraining effectief?

Wanneer een hond met opzet een gedrag laat zien om een gewenste beloning te krijgen, leren ze op een manier die wetenschappers operante conditionering noemen.

Honden (en mensen) kunnen een actie, gebeurtenis, persoon of ding met een gevolg als prettig of onprettig ervaren. Hoe meer een bepaalde gebeurtenis of omgeving met een ervaring wordt gekoppeld, hoe sterker de associatie. Dit soort leren wordt klassieke conditionering genoemd en gaat uit van een automatische reactie, in plaats van opzettelijk gedrag.

In eerste instantie maakt clickertraining gebruik van klassieke conditionering, maar al snel wordt het operante conditionering omdat de hond opzettelijk gedrag gaat herhalen om een beloning te verdienen. Training met behulp van operante conditionering resulteert in opzettelijk gedrag, terwijl training met behulp van klassieke conditionering resulteert in gewoonte gedrag.

Het verschil tussen een hond die opzettelijk met een doel, in plaats vanuit gewoonte, gedrag laat zien, is enorm. Honden die met clickertraining of operante conditionering gedrag aanleren proberen steeds nieuw gedrag uit. Zelfs jaren later herinneren ze zich het gedrag nog omdat ze het bewust aangeleerd hebben, in plaats van onbewust. Honden worden zelfbewuster omdat ze de controle hebben over de gevolgen van hun gedrag. Ze zijn enthousiast omdat ze weten dat die gevolgen aangenaam van aard zijn.

Waarom een clicker gebruiken?

Het essentiele verschil tussen clickertraining en andere op beloning gerichte training is dat de hond precies wordt verteld welk gedrag een beloning oplevert. Deze informatie wordt gecommuniceerd met behulp van een uniek geluid, een click, die wordt gegeven op hetzelfde moment dat het gewenste gedrag wordt vertoond. Daarna volgt de beloning.

Hoort de hond gedurende een trainingssessie geen click, dan koppelt hij de beloning niet aan het vertoonde gedrag. Of, de hond associeert de beloning met ander, ongewenst, gedrag. Met de click kan de trainer precies het gewenste gedrag markeren zo dat de hond exact weet wat hij aan het doen was. Om deze reden noemen clickertrainers de clicker een gedragsmarkeerder. De click is ook de verbinding tussen gedrag en de beloning, en wordt daarom het overbruggingssignaal genoemd.

Waarom een click en geen woord?

Een click betekent meer voor een hond dan een woord omdat het geen geluid is wat de hond in andere omstandigheden hoort. Het betekent maar een ding:de beloning komt eraan omdat je dat deed wat een click opleverde. Het kan vrijwel meteen worden en op het exacte moment worden geproduceerd. Zelfs een snel en subtiel gedrag, zoals bijv. het bewegen van een oor, kan worden geclickt.

Mensen daarintegen, kunnen hetzelfde woord op veel verschillende manieren zeggen, en op deze manier emoties en verschillende betekenissen overbrengen. De click klinkt altijd hetzelfde, het geluid varieert nooit. Mensen zijn erg verbaal ingesteld, maar onze honden zijn dat niet. Voor hen is het moeilijk om uit die woordenstroom dat ene woord eruit te pikken dat een beloning oplevert. De betekenis van de clicker laat echter niets te wensen over. het is altijd gericht op de hond en het is altijd goed nieuws! >

Hoe werkt clicker training?

De trainer clickt op het moment dat het gewenste gedrag zich voordoet: als de hond een poot optilt, clickt de trainer tegelijkertijd. De hond zit, de trainer clickt. Clicken is eigenlijk net zo iets als een foto maken van het gedrag dat je wilt gaan belonen. Na het nemen van de foto, geeft de trainer de hond iets dat hij lekker vindt, bijvoorbeeld een voerbeloning, maar soms ook spel, aaien of andere beloningen.

Al heel snel (soms na twee of drie clicks) associeert de hond het geluid van de click met dat wat het lekker vindt: de beloning. En aangezien hij die aangename ervaring wil herhalen, wordt het gedrag herhaald dat de click opleverde.

Ieder gedrag kan worden aangeleerd als je de volgende drie stappen volgt:

Hoe vragen clickertrainers om gedrag?

Clickertrainers verschillen van traditionele trainers omdat ze wachten tot het gedrag goed door de hond begrepen wordt voordat ze er een commando of cue aanplakken. Een cue is de naam van het gedag, zoals "zit", of een handbeweging of een ander duidelijk signaal. Het heeft geen nut om gedrag een naam te geven voordat de hond weet wat precies de bedoeling is. Gebeurt dit wel, dan heeft deze naam of commando geen enkele betekenis.

Is de hond meerdere malen geclickt voor een bepaald gedrag, en wordt dit gedrag vol zelfvertrouwen uitgevoerd, dan laat de hond zien dat hij precies weet wat hem een click en beloning oplevert. Het is dan tijd om de cue te introduceren, oftewel de naam voor het gedrag te leren.

Om de hond de cue voor het gedrag aan te leren, geeft de trainer het woord of signaal vlak voor de hond het gedrag gaat herhalen. Na enkele herhalingen, geeft de trainer een click en beloning wanneer de hond het gedrag laat zien, maar alleen als de trainer daarom gevraagd heeft met een cue. De hond krijgt geen click als hij het gedrag laat zien zonder dat er eerst een cue is gegeven. De hond leert zo snel naar de cue te luisteren. En een cue verteld de hond als je nu dit gedrag laat zien, dan kun je een click en beloning verdienen.

Wat als de hond niet naar me luistert?

Honden die met de clicker zijn getrained zullen graag het in het verleden beloonde gedrag laten zien. Als ze de betekenis van de cue snappen, en de beloning graag willen hebben, zullen ze het gevraagde gedrag uitvoeren.

Laten ze het gewenste gedrag niet zien, dan nemen clickertrainers niet aan dat de hond ongehoorzaam is. In plaats daarvan stellen ze zichzelf de volgende vragen:

Na het beantwoorden van deze vragen, gaat de clickertrainer opnieuw door zijn trainingsproces om er zeker van te zijn dat de hond de cue kent in alle omstandigheden en ongeacht afleidingen, en ook voor dit gedrag beloond wordt.

Waarom gebruiken we in de trainingen geen correcties naast de beloningen?

Het gevolg van een gedraging kan zowel aangenaam als onaangenaam zijn. Dus waarom zouden we geen correcties op ongewenst gedrag kunnen laten volgen, net zoals een beloning volgt voor gewenst gedrag?

Research vertelt ons dat correcties het gedrag in frequentie laat afnemen, maar vaak ander ongewenst gedrag als gevolg heeft Het resultaat van correcties als trainingsmethode is moeilijk te voorspellen en vaak lastig te controleren.

Voeg daaraan toe dat een correctie vaak niet wordt gekoppeld aan een gedragsmarkeerder. Correcties volgen vaak nadat het ongewenste gedrag is vertoond, en is zelden duidelijk aan het ongewenste gedrag gekoppeld. In de perceptie van de hond, is straf een onvoorspelbaar, betekenisloos gegeven. Het is daardoor mider effectief dan het gebruik van een clicker en beloning in het veranderen van gedrag.

Clickertrainers merken dat de relatie met hun honden sterker en sterker wordt als zij zich concentreren op het positieve in plaats van het negatieve. Net als het verschil tussen trainen met de intentie tot vertonen van gedrag tegenover gedrag uit gewoonte, is dit verschil ook duidelijk bij een hond die graag werkt om beloningen te verdienen dan een hond die werkt om een correctie te voorkomen.

Kun je clickertraining gebruiken om gedrag af te leren?

Clicke trainers laten ongewenst gedrag verdwijnen door het niet te belonen. Als een gedrag niet belonend is voor de hond, verdwijnt het uiteindelijk. Als ongewenst gedrag blijft bestaan, bestuderen clickertrainers het gedrag om te doorgronden waarom het belonend is voor de hond. Soms is gedrag zelfbelonend: een blaffende hond verveelt zich minder dan een stille hond. Het blaffen is de beloning. De clickertrainer leert deze hond een ander gedrag aan dat het ongewenste gedrag zal gaan vervangen. De hond die zich verveelt kan eenvoudig weg meer beweging nodig hebeben; maar ook het langer en langer rustig blijven ligggen kan meer beloond worden. En dan leer je de hond daarna de cue voor "stil" aan.

Heb je nu voor altijd een clicker en beloningen nodig?

Nee. Staat een gedrag eenmaal op cue, dan hoef je normaal gesproken niet meer te clicken omdat de hond het gedrag begrijpt. Clickertrainers kunnen het gedrag onderhouden door de superbeloningen te vervangen door onverwachte en minder belangrijke beloningen, inclusief een aai of een compliment. Geleerde cue's en gedragingen worden ook door dagelijkse beloningen onderhouden: het stil bij de deur zitten wordt beloond door de deur open te maken zodat de hond mee kan gaan wandelen. Clickertrainers bewaren de click en beloningen dan voor iets nieuws wat ze de hond willen aanleren.

Er is echter een verschil tussen clickertraining en trainen met de clicker. Bij de laatste trainingsmethode wordt de clicker gebruikt om beter te belonen, maar leert de hond niet om zelf gewenst gedrag te laten zien. Zie ook de tekst van Kathy Sdao over het verschil tussen clicker training en trainen met de clicker!